Sâbiîler Son Gnostikler

Sayfa Sayısı: 252

Baskı Yılı: 2016

Dili: Türkçe

Yayınevi: Vadi Yayınları

ISBN: 9789757726319

Şinasi Gündüz

Sâbiîler Son Gnostikler

Bütün ritüelleriyle, inançlarıyla İslam'a benzeyen bazı dinlerin İslam-öncesi dönemlerine ait tarihsel ve arkeolojik bulgulara rastlandığı zaman ne düşünülebilir?

ÖNSÖZ

Bütün ritüelleriyle, inançlarıyla İslam’a bazı dinlerin İslam-öncesi dönemlerine ait tarihsel ve arkeolojik bulgulara rastlandığı zaman ne düşünülebilir? İslam’ın bu dinlerin eklektik bir türevi olduğu mu; yoksa dinlerin çok tanrılı bir kökenden tek tanrılı bir ereğe yönelik teolojileri içinden bir kesit alınmış olduğu mu düşünülebilir? Kuşkusuz pozitivist dinler tarih anlayışındaki klasik yaklaşım bu iki seçenek arasında ciddi bir fark görmez. Ona göre her ikisi de mümkündür.

Türkiye’de Sabiiler hakkındaki ilk popüler bahisler, pozitivist çevrelerce İslam’ın kendilerinden çok şey kopyaladığı dinlere bir örnek olmak üzere, ve dolayısıyla İslam’ın aslında, dinler tarihine önemli hiç bir katkıda bulunmamış olduğunu ispatlamak üzere açıldı. Aynı zamanda oryantalizmin İslam’a bakışının önemli bir uğrağını temsil eden bu görüşle, bir yandan da İslam’ın, evrimci dinler tarihindeki ”uğranıp geçilen” yerine gönderilmesi hedeflendi. Bu görüşe göre Sabiilik ve benzer dinler İslam’a böylesi bir adres saptamak için elverişli tarihsel malzemeler sağlayabilirdi. Oysa Sabiilik ve benzedikleri dinler İslam’a benzedikleri ölçüde İslam’ın kendine ait dinler tarihi şemasını belirgin kılmada daha işlevsel olabilirlerdi. Çünkü kendisi yeni hiç bir şey getirmemiş olduğu, bir risalet zincirinin yalnızca son bir halkasını temsil ettiği iddiasını taşıyan İslam’a biçim olarak benzeşen bulgular, İslam tarih yorumunu zayıflamaktan çok güçlendirebilirdi. Ancak bu olumlu sonuç ancak ”İslam Tarihi Yorumu”na işlerlik kazandırılması sayesinde mümkün olabilirdi…

Sabiilerin orijinal dillerine vakıf olan ŞİNASİ GÜNDÜZ, temel kaynaklarına inerek Kur’an’da da üç yerde atıfta bulunulan Sabiiliğin tarihi gelişimi, kutsal kitapları, temel inanç esasları, ibadet sistemleri, mabedleri ve sosyal durumları üzerinde kapsamlı bir çalışmayı denemektedir. Gündüz’ün Oxford Üniversitesi tarafından yayınlanan ve yine ”Mandaeanların Kökenleri, Erken Tarihleri ve Kur’an’daki ve Harran’daki Sabiilerle İlişkileri”ni irdeleyen The Knoccledge of Life isimli eseri (1994) sahasında dünyada ilk olma özelliğini taşıyor. Kuşkusuz eser ayrıca bir İslami Dinler Tarihi paradigmasının iyi bir ürünü olma iddiası da taşıyor.

YAZAR HAKKINDA

Şinasi Gündüz
Şinasi Gündüz kimdir?

Şinasi Gündüz lisans eğitimini Ankara Üniversitesinde lisansüstü eğitimini Durham Üniversitesi School of Oriental Studies (MA Research) ve Manchester Üniversitesi Department of Middle Eastern Studies’te (PhD) yaptı. Doktorasını 1991’de tamamladı. 1995’te Dinler Tarihi Doçenti oldu. 2003’te İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesine Dinler Tarihi Profesörü olarak atandı. Aynı fakültede 2009-2012 yılları arasında Dekanlık yaptı. 2012’de Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) asıl üyesi olarak seçildi. Gnostik dinler, heterodoksal akımlar, Hıristiyanlık, küreselleşme ve din ilişkisi, karşılaştırmalı dinler ve dinler arası ilişkiler gibi alanlarda  yaptığı birçok çalışması yurtiçi ve yurtdışında yayımlandı; eserleri çeşitli dillere çevrildi. 2012’den itibaren Makedonya, Üsküp’teki International Balkan University’de Rektör olarak görev yapmakta olan ve Milel ve Nihal: İnanç, Kültür ve Mitoloji Araştırmaları Dergisi ile Journal of Social and Human Sciences başlıklı süreli yayınların editörlüğünü de yürüten Şinasi Gündüz’ün eserlerinden bazıları şunlardır: The Knowledge of Life (Oxford: Oxford University Press 1994), Dinlerde Yükseliş Motifleri (E. Sarıkçıoğlu ve Y. Ünal ile birlikte, Ankara: Vadi 1995), Din ve İnanç Sözlüğü (Ankara: Vadi 1998) ve Mitoloji ve İnanç Arasında. Ortadoğu Dinsel Gelenekleri Üzerine Yazılar (Samsun: Etüt 1998), Pavlus: Hıristiyanlığın Mimarı, (Ankara: Ankara Okulu 2001), Change and Essence: Dialectical Relations Between Change and Continuity in the Turkish Intellectual Tradition, (eds. Şinasi Gündüz, Cafer S. Yaran, Washington: RVP 2005) Anadolu’da Paganizm: Antik Dönemde Harran ve Urfa (Ankara: Ankara Okulu 2005), Kur’an’ı Anlamak: İlahi Vahyin Tarihe Açılımı (İstanbul: Mana 2015), Living Together: An Islamic Perspective on Coexistence of Diversities (Skopje: Logos A 2015).